Praten over gemis

Heel soms denk ik dat het niet waar is.
Heel soms denk ik dat het een hele nare nachtmerrie was. 

Op die momenten denk ik dat mijn vader er nog gewoon is. Dat hij de telefoon opneemt als ik naar de huistelefoon van mijn ouders bel, dat hij op zijn kamer achter de computer bezig is met stamboomonderzoek, dat hij hét advies kan geven voor een klusje in ons huis… en dat hij toch zijn jongste kleinzoon mag ontmoeten en zien opgroeien.

Op die momenten komt het besef extra hard binnen dat mijn vader er niet meer is.

Ik denk nog vaak aan mijn vader. Aan hoe hij was, wat hij deed, hoe hij kon mopperen op zijn manier, hoe hij kon lachen, wat voor trotse vader en opa hij was… Het gemis wordt niet minder, maar het wordt anders. De pijn rondom het gemis lijkt iets minder te worden. Wat had ik hem graag nog op bij ons gehad.

De laatste tijd praat ik minder over mijn vader met bijvoorbeeld vrienden dan ik soms zou willen. Niet dat ik nu telkens over hem en het bijbehorende gemis wil praten, maar ik heb wel momenten dat ik hem enorm mis als ik vrienden zie en er dan niet over durf te beginnen. Ik vul dit dan volledig voor de ander in dat diegene daar vast niet op zit te wachten, maar ik weet ook niet altijd hoe ik erover moet beginnen.

Het meeste praat ik erover met mijn man en mijn moeder. Ik vind het heel fijn om verhalen over vroeger te horen, maar ook over hoe de laatste maanden van mijn ouders samen waren. Als ik bij mijn moeder ben, vind ik het nooit moeilijk om over mijn vader te beginnen. Zelfs als we het over iets heel alledaags hebben, kan ik ineens iets over papa vragen. Dat vind ik dan wel heel logisch.

Rouwen, rouwverwerking, iemand enorm missen… dat is iets wat je pas leert als je ermee te maken krijgt. Je kunt je indenken hoe het zou kunnen zijn, maar als het je overkomt weet je pas echt hoe het is. Dat betekent overigens niet dat je het er niet over hoeft te hebben. In mijn geval moet ik echt leren om het er ook nu nog met vrienden over te hebben. Zij kunnen meestal niet zien aan mij als ik het er moeilijk mee heb. Het is allemaal ook een soort leerproces…

toen ik jou zag sterven
stierf ik een stukje met je mee
en met jou ging ook een deel
van mij voorgoed verloren
(uit het gedicht: ‘Toen ik je zag sterven’; uit de dichtbundel ‘Of weet je alles al’)

Praten over rouwen

De laatste tijd heb ik een aantal boeken over rouwen gelezen. Het is fijn om te lezen dat ik bepaalde zaken bij rouwverwerking niet als enige ervaar. Ook al is elk rouwproces uniek, ik denk dat er op sommige punten wel overeenkomsten zijn.

Het lezen van die boeken heeft me aan het denken gezet. Ik merk de laatste weken dat ik meer over mijn vader wil praten en over het leven zonder vader en over het rouwen. Ik merk ook dat ik mijn familie en vrienden daar niet mee lastig wil vallen. Soms zelfs mijn eigen man niet. Dat lastigvallen is overigens een term die ik er zelf aan gehangen heb. Het is niet zo dat iemand dat wel eens tegen mij gezegd heeft. Hoe begin je tegenover iemand over je overleden vader? Of over hoe het voelt om je vader te moeten missen? Of hoe die week tussen het overlijden en de uitvaart was? Of hoe het allerlaatste goede gesprek met je vader was? Of hoe pijnlijk het is om je vader te moeten zien lijden? Of… Je wil niet continu in herhaling vallen, maar wat is het soms fijn om te kunnen vertellen hoe dat allemaal was en hoe ik me daarbij voelde. Het helpt echt in de verwerking ervan; hoe gek dat misschien ook klinkt.

Het leven is doorgegaan en dat hoort zo. Maar het leven is voor mij niet meer hetzelfde. Ik ben niet meer dezelfde persoon als eerst. Voor mijn gevoel is er een klein stukje van mij “meegestorven” toen mijn vader overleed. Dat klinkt waarschijnlijk dramatischer dan het is. Ik mis mijn vader, elke dag. En ik vind dit tweede jaar moeilijker dan het eerste jaar. Tegelijkertijd ben ik er wel minder mee bezig. Als ik er echter bewust aan denk dat mijn vader er niet meer is, komt de pijn en het gemis extra hard binnen. Wat had ik graag nog meer tijd met mijn vader gehad…

Mijn verdriet

Het is inmiddels ruim één jaar geleden dat mijn vader overleed. Ik mis hem nog elke dag. Zeker nu ik soms bij mijn zoontje een bepaalde gezichtsuitdrukking zie die mijn vader ook wel eens had. Wat heb ik er veel voor over dat mijn vader ons zoontje één keer kon zien en vasthouden. Wat zou hij een trotse opa zijn geweest, zoals hij bij al zijn kleinkinderen was.

Het verdriet om mijn vader overvalt me soms ineens. Op de raarste momenten komt het ineens opzetten. Het doet soms fysiek pijn dat hij er niet meer is en dat ik nooit meer met hem kan praten. Zou die pijn ooit minder worden? Ik merk wel dat die fysieke pijn minder vaak komt nu het eerste jaar voorbij is. Tot nu toe vind ik dat tweede jaar trouwens lastiger. Mensen vragen geregeld aan me hoe het met mijn moeder gaat, maar veel minder vaak hoe het met mij gaat. Willen mensen niets meer over mijn verdriet horen? Daar durf ik eigenlijk niet naar te vragen, terwijl ik toch nog wel over mijn verdriet zou willen praten. In korte tijd verloor ik mijn vader, mijn schoonvader en mijn baan, én ik werd voor de eerste keer moeder. Verdriet en geluk kunnen zo dicht bij elkaar liggen. Ook al is dit jaar relatief rustig voor me; ik heb 2018 nog lang niet verwerkt. Zoveel heftige gebeurtenissen in één jaar… en het leven gaat ondertussen gewoon door. Dat is goed natuurlijk, maar soms ook confronterend. Heel dubbel dus!

Hoe je moet rouwen of hoe je een verlies moet verwerken, dat kan eigenlijk niemand je vertellen. Het is iets persoonlijks, waar je uiteindelijk zelf doorheen moet… maar waarbij steun van anderen wel heel erg kan helpen.