Het effect van één woord

Stel: je bent in het ziekenhuis en krijgt het volgende te horen van een arts: “U bent er gelukkig op tijd bij.” Vervolgens zegt deze arts tegen zijn collega: “Kom, dan overleggen we even op de gang.” Wat gaat er dan in je om?


Ik kan deze vraag inmiddels vanuit de praktijk beantwoorden. Ik raakte in paniek en barstte in huilen uit. Mijn man en ik waren namelijk ter controle naar het ziekenhuis gestuurd met ons dochtertje van vijf weken oud. Ze had een hele droge huid, allerlei rode plekken op haar gezicht en blaasjes op haar gezicht en lichaampje. Wij dachten dat ze de waterpokken kreeg, aangezien we vrienden op kraambezoek gehad hadden waarvan het dochtertje een dag later de waterpokken had gekregen. De huisarts twijfelde, mede door haar jonge leeftijd, en stuurde ons voor de zekerheid naar het ziekenhuis zodat de dermatoloog ernaar kon kijken. We brachten ons zoontje naar zijn oma en gingen redelijk rustig naar het ziekenhuis… nog steeds in de veronderstelling dat we met de waterpokken te maken hadden en dat we voor de lunch weer terug zouden zijn.

We moesten even wachten in het ziekenhuis totdat de dermatoloog tijd had voor ons, maar dat was te verwachten aangezien wij tussen de afspraken door ingepland waren. Het was allang fijn dat we meteen langs mochten komen. Ons dochtertje werd uitgebreid bekeken, er werden foto’s van de plekken en blaasjes gemaakt en er werd een collega-arts bijgehaald. Vanaf dat moment begonnen de angstige momenten. Anders kan ik het niet omschrijven. Bij deze twee artsen was er twijfel of het de waterpokken waren of een ander herpesvirus dat zou kunnen leiden tot een aandoening in de hersenen. Begrijp me niet verkeerd: ik vond het heel fijn dat ze geen risico hebben genomen en ons dochtertje extra onderzocht hebben, maar de zin “U bent er gelukkig op tijd bij” maakte me enorm angstig (vooral door het woordje ‘gelukkig’). Zeker als er daarna op de gang wordt overlegd, waarbij de deur niet volledig gesloten was en wij delen van het gesprek opvingen. Er werd gesproken over een opname en over de mogelijkheden wat het kon zijn. Het heeft waarschijnlijk nog geen vijf minuten geduurd voordat de dermatoloog terug kwam om het een en ander uit te leggen, maar voor mijn gevoel duurde het vijf uur waarin ik alle mogelijke scenario’s in mijn hoofd voorbij zag komen.

Toen de arts terugkwam, heeft ze rustig aan ons uitgelegd wat de vervolgprocedure was. We werden doorgestuurd naar de spoedeisende hulp, zodat de kinderarts ernaar kon kijken. Bij baby’s onder de drie maanden nemen ze geen risico, omdat ze nog maar weinig weerstand hebben. Mocht het nodig zijn, dan zou ons dochtertje opgenomen worden en dan mocht één van de ouders erbij blijven (ik zou niet eens weggaan zonder haar, maar dat terzijde… :-)). Dit gesprek gaf ons al wat meer rust en de artsen op de spoedeisende hulp hebben alles wat ze deden goed en duidelijk uitgelegd, maar het bleef nog wel even spannend totdat we de uitslag kregen dat er niets vreemds in het hersenvocht was aangetroffen (nadat ze via een ruggenprik een lumbaalpunctie hadden gedaan), dat we haar mee naar huis mochten nemen en dat we in het weekend de definitieve uitslagen van de kweek en de lumbaalpunctie kregen. Ze bleek gewoon de waterpokken te hebben… en de kans is groot dat ze ze nog een keer gaat krijgen omdat ze nu nog zo jong is.

Al met al was het een heftige en vermoeiende dag, die gelukkig goed afliep. Ik heb bij thuiskomst ons zoontje even extra geknuffeld (die een geweldige dag met zijn beide oma’s had gehad) en ons dochtertje heeft even een nachtje in haar bedje bij ons op de kamer geslapen. 

Triangel - Wees duidelijk

Communiceren kun je leren. Wie kent deze uitspraak niet? Het is een veelgehoord zinnetje, waar iedereen in theorie wel iets mee wil doen maar wat in de praktijk niet altijd gebeurt. Een simpel voorbeeld: je ergert je groen en geel omdat je partner zijn of haar sokken nooit in de wasmand gooit, maar deze er altijd naast legt. Je zou iedere keer de sokken in de wasmand kunnen gooien, waardoor je irritatie waarschijnlijk steeds groter wordt. Of je vraagt aan je partner of hij of zij voortaan de sokken er zelf in wil gooien. Misschien vervelend om te moeten zeggen, maar je irritatie over dit gebeuren zal verdwijnen. Behalve natuurlijk als je continu moet vragen of de sokken ook in de wasmand gegooid kunnen worden.

Iedereen communiceert natuurlijk op zijn of haar eigen manier. Er zijn meer dan genoeg (praktijk)voorbeelden van het verschil in communiceren tussen mannen en vrouwen. Zijn jullie naar de voorstelling ‘Mannen komen van Mars, Vrouwen van Venus’ van Huub Stapel geweest? Het is alweer enige tijd geleden dat deze in de theaters te zien was, maar daarin liet de acteur zien hoe mannen en vrouwen van elkaar verschillen. Zo kunnen mannen altijd de weg vinden, maar hebben ze moeite om meerdere dingen tegelijkertijd te doen. Vrouwen doen het liefste tien dingen tegelijk, maar weten niet meer welke kant ze op moeten als ze een winkel uitkomen. Een hilarische voorstelling, waarin soms wel erg herkenbare zaken genoemd werden.

Naast de verschillen tussen de beide seksen had Huub Stapel het ook over communiceren. Vrouwen kunnen één ding zeggen en eigenlijk iets heel anders bedoelen, terwijl mannen vaak op een directere manier praten. Zo zou je als vrouw niet moeten zeggen “Schat, de vuilniszak is vol.” Maar juist: “Schat, wil je de vuilniszak even buiten zetten?” Natuurlijk geldt dit niet voor iedere man en vrouw en gebruikte Huub een heleboel stereotypen in zijn voorstelling. Maar soms zat er wel een kern van waarheid in.

Niet alleen thuis verloopt de communicatie niet altijd zoals gewenst, dat gebeurt ook op de werkvloer. Je maakt afspraken met een klant, die een paar dagen later ineens anders blijken te zijn dan je had gedacht of geïnterpreteerd. Of je hebt een overleg met collega’s gehad, waarna je met actiepunten aan de slag gaat en dan blijkt dat zowel jij als je collega eenzelfde taak hebben uitgevoerd. Miscommunicatie of misvattingen komen vrijwel dagelijks in verschillende situaties voor.

De grote vraag is wat je hieraan zou kunnen doen. Een wereld met een vlekkeloze communicatie lijkt me een Utopia. Maar je kunt natuurlijk wel je best doen om miscommunicatie zoveel mogelijk te voorkomen. Hoe? Dat is eigenlijk heel simpel: wees duidelijk naar elkaar! Vertel precies wat je wilt om misverstanden te voorkomen. Vraag extra door om zeker te weten dat je het goed begrepen hebt. Liever een keer extra informeren dan tijd en energie in iets steken waar niets mee gedaan wordt. En mocht iets onverhoopt anders gegaan zijn dan je had verwacht, vertel dat dan gewoon aan de ander. Diegene kan er in de toekomst weer wat van leren.

Deze Triangel verscheen in Weekblad Dongen, 3 november 2016